Thực tế này đang xảy ra tại xã Đại Đồng (Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc), một vùng có truyền thống lâu năm trồng rau ăn. Tại đây, mỗi nhà đều có một khoảng đất riêng hoặc tách riêng một luống trong ruộng rau để sử dụng cho gia đình.

Ruộng rau nhà chị Lê Thị Hoà mới phun thuốc sâu chiều hôm trước, hôm sau đã có mặt ngoài chợ

Anh Nguyễn Thành Long (khu 2 xã Đại Đồng), một người có thâm niên nhiều năm trồng rau cho biết: "Ở đây, nhà nào cũng trồng rau và nhà nào cũng phải để phần rau mình ăn và cho người thân riêng. Nguyên nhân rất đơn giản là vì rau đem đi bán phải phun nhiều thuốc, mà phải là thuốc sâu liều cực độc thì rau mới xanh non, tránh được sâu. Liều lượng và thời gian phun, nếu đảm bảo theo đúng yêu cầu ghi trên vỏ bao thuốc thì khó mà có rau đẹp được. Cách trồng rau có nhiều bí quyết khác nhau chăm sóc cho rau nhà mình, đó chính là việc đi săn các loại thuốc trừ sâu cực độc làm bí quyết riêng".

Quả mướp đắng này được "tẩm" trong thuốc sâu mỗi ngày

Để hiểu rõ hơn, chúng tôi được chị Sen (khu 1) dẫn ra cánh đồng trồng rau. Màu xanh non đến ngút ngàn của cánh đồng sẽ trở nên thật nên thơ nếu không có cái mùi hăng hắc, ngai ngái pha tạp của các loại thuốc trừ sâu, thuốc kích thích tăng trưởng cho rau bốc lên. Trong cái nắng oi ả đầu hè, chúng tôi như ngạt thở trước cánh đồng xanh bất tận.

Khi được hỏi, tại sao chị không thực hiện đúng quy trình chăm sóc rau an toàn, chị Sen giẫy nẩy: "Ui giời! Làm theo tập huấn thì lấy gì mà ăn? Phần nhiều chúng tôi vẫn đi, đi để biết thôi, chứ làm theo thì lấy gì mà ăn, làm theo chỉ chả được ăn đâu, chết đói". Sau câu nói này, tôi không dám tưởng tượng tiếp về các vùng trồng rau khác, "rau an toàn" dường như là mỹ từ trong ngôn ngữ của người dân vùng trồng rau này.

PGS.TS Trần Khắc Thi, phó viện trưởng Viện Nghiên cứu rau quả:
Quá nhiều tác hại đến cơ thể con người

Nếu rau có hàm lượng Nitrat vượt chuẩn cho phép gây phản ứng với các amin thành chất gây ung thư. Khi rau nhiễm chì sẽ gây độc cho người lớn như gây tăng huyết áp, suy tim. Trẻ em nhiễm độc chì có thể chậm lớn, trí tuệ kém phát triển...

Đối với rau nhiễm thủy ngân, khi vào cơ thể thủy ngân sẽ hòa tan trong mỡ, chất béo của màng tế bào, não tủy, đi qua màng phổi và ảnh hưởng tới hệ thần kinh trung ương. Thủy ngân gây ra những hiện tượng rối loạn tiêu hóa, thần kinh và gây vô sinh ở nam giới.

Còn nếu rau nhiễm độc Cadimi sẽ được giữ lại ở thận, gây ảnh hưởng tới chức năng thẩm thấu của ống thận, gây rối loạn trao đổi khoáng chất, trao đổi gluxit... Trong công nghiệp thực phẩm, cadimi được coi là nguyên tố nguy hiểm nhất, cadimi và hợp chất của nó đã được xếp vào nhóm có thể gây ung thư đường hô hấp. Coliform là một nhóm sinh vật gây hại về đường ruột, đây cũng là một tác nhân cho việc gây ra dịch tả.

TS Nguyễn Thị Kim Thanh, trưởng Bộ môn Sinh lý thực vật (ĐH NN1 HN):
Nguy hiểm khi người tiêu dùng chủ quan vì chữ an toàn

Tôi thực sự kinh hoàng trước kết quả của đợt kiểm tra theo như báo cáo của Cục Trồng trọt. Rau an toàn mà như thế thì người tiêu dùng còn biết tin vào đâu nữa? Những hóa chất trên là quá nguy hiểm với sức khỏe con người nếu nồng độ của nó tồn tại trên rau nhiều.

Trong khi ấy, vì tin là rau an toàn, người tiêu dùng sẽ chủ quan trong khâu chế biến... Theo tôi, cần phải có những biện pháp nghiêm khắc với việc trồng rau an toàn, những người đứng ra quản lý vùng rau, cho phép sản xuất rau an toàn cũng cần phải nghiêm túc kiểm điểm lại.

Ông Chu Văn Liệu, phụ trách mảng trồng trọt, bảo vệ thực vật, tổ khuyến nông xã Đại Đồng, Vĩnh Tường, Vĩnh Phúc:
Vừa bơm thuốc sâu đã đem đi bán

Tôi phụ trách các lớp tập huấn, thường xuyên tổ chức các lớp tập huấn rau sạch. Mỗi lần mở lớp đều mời được đầy đủ bà con. Sản phẩm làm ra ở đây để cung cấp cho thị trường tự do. Từ đầu năm đến nay chúng tôi đã tổ chức được hơn chục lớp tập huấn rau sạch, mỗi lớp từ 30 đến 50 người.

Thường mời cán bộ dự án về nói chuyện nhưng hiệu quả thì cũng không biết được vì còn phụ thuộc vào trình độ và nhận thức của từng người nữa. Việc phun thuốc sâu vào rau rồi lại đem đi bán ngay là tình trạng vẫn còn tồn tại, đến nay vẫn còn, tôi dám khẳng định như vậy.